Pensieve của thời đại AI

Trong Harry Potter có một thứ hắn luôn thấy thú vị hơn cả những cây đũa phép. Đó là Pensieve, chiếc Chậu Tưởng Ký nơi một phù thủy có thể lấy ký ức ra khỏi đầu mình, cất nó vào một nơi khác, rồi một ngày nào đó quay trở lại, bước vào ký ức ấy và nhìn mọi chuyện thêm một lần nữa

Ngày trước hắn nghĩ đó chỉ là một ý tưởng đẹp trong thế giới phép thuật. Bây giờ nhìn AI, hắn bắt đầu thấy loài người đang lặng lẽ xây một thứ khá giống Pensieve cho chính mình

Một người sống đủ lâu sẽ tích lũy rất nhiều thứ mà chẳng cuốn sách nào ghi lại hết. Một kỹ sư nhìn vào hệ thống và linh cảm được nơi nào sắp có vấn đề. Một người thầy nghe vài câu đã biết học trò đang mắc ở đâu. Một trader nhìn thị trường và đôi khi quyết định không làm gì, dù chẳng có công thức nào bảo hắn phải đứng ngoài. Chúng ta gom tất cả những thứ ấy lại rồi gọi bằng một chữ khá giản dị: kinh nghiệm

Vấn đề là kinh nghiệm thường chết cùng người sở hữu nó. Người ta có thể viết sách, quay video, đào tạo thế hệ sau, nhưng rất nhiều thứ vẫn nằm lại đâu đó trong đầu. Không phải vì người ta muốn giữ bí mật, mà bởi có những điều chính mình cũng không biết phải diễn đạt thế nào

Pensieve giải quyết chuyện ấy bằng phép thuật. AI có thể giải quyết một phần bằng cách khác

Nếu một người bắt đầu lưu lại không chỉ những gì mình biết, mà cả cách mình suy nghĩ, những quyết định đã đưa ra, lý do phía sau chúng, những lần mình đúng và đặc biệt là những lần mình sai, hắn đang dần tạo ra một Pensieve của riêng mình. Ban đầu nó chỉ là vài trang ghi chú, vài cuộc trò chuyện, những đoạn code, lịch sử giao dịch hay những bài viết rời rạc. Nhưng qua nhiều năm, chúng bắt đầu tạo thành một bản đồ về cách một con người nhìn thế giới

AI khiến tấm bản đồ ấy có thể chuyển động

Một kỹ sư có thể đưa Pensieve của mình cho những AI cùng đọc yêu cầu, review code và quan sát hệ thống. Một người thầy có thể để hàng nghìn học sinh trò chuyện với tri thức mà mình đã tích lũy. Một trader có thể biến những năm tháng quan sát thị trường thành một hệ thống vẫn tiếp tục nhìn, học và phản ứng ngay cả khi hắn đang ngủ

Thứ được nhân bản ở đây không phải con người. Nó không mang ký ức tuổi thơ, những buổi chiều mưa hay cảm giác của một lần mất mát. Nó chỉ mang theo một phần nhỏ hơn nhưng rất hữu dụng: cách người ấy giải quyết một loại vấn đề

Và có lẽ đây mới là thay đổi đáng chú ý

Trong thế giới cũ, một người càng giỏi thì thời gian của người ấy càng đắt. Nhưng cuối cùng hắn vẫn chỉ có một cái đầu và hai bàn tay. Trong thế giới mới, nếu kiến thức và kinh nghiệm có thể được đóng gói đủ tốt, một người có thể để nhiều phiên bản năng lực của mình cùng tồn tại. Một phiên bản viết phần mềm. Một phiên bản nghiên cứu. Một phiên bản quan sát thị trường. Một phiên bản ngồi cạnh một đứa trẻ và kiên nhẫn giải thích lại điều hắn từng mất nhiều năm mới hiểu

Khi ấy, tài sản quan trọng của một người có thể không chỉ là hắn biết bao nhiêu, mà là bao nhiêu phần trong những gì hắn biết đã được đưa vào Pensieve

Nghĩ như vậy, hắn bắt đầu thấy việc viết xuống những gì mình học được có một ý nghĩa khác. Mỗi bài viết, mỗi quyết định được giải thích, mỗi sai lầm được lưu lại không chỉ để nhớ về quá khứ. Chúng giống những sợi ký ức bạc được lấy ra khỏi đầu, đặt vào chiếc chậu nhỏ của riêng mình, chờ một thứ trí tuệ khác đến đọc chúng

Biết đâu nhiều năm nữa, khi hắn đã già và chỉ muốn ngồi đâu đó uống cà phê, Pensieve ấy vẫn còn tiếp tục lớn lên. Những AI mang theo một phần kiến thức của hắn vẫn đang viết phần mềm, dạy một người nào đó, quan sát thị trường và học thêm những điều mà chính hắn chưa từng biết

Trong Harry Potter, người ta bước vào Pensieve để trở về với ký ức của một con người

Còn Pensieve của thời đại AI có khi làm được điều ngược lại: lấy những gì một con người đã sống qua, rồi để chúng tiếp tục bước về phía tương lai

❤️ cowriter aethery