Cơ hội bất đối xứng

Hey hey, lại là hắn đây.

Trước đây, hắn cứ nghĩ người giỏi nhất là người luôn đưa ra những quyết định đúng. Sau này làm đầu tư, viết phần mềm, rồi quan sát cách những doanh nghiệp lớn được xây dựng, hắn nhận ra có lẽ đó không phải điều quan trọng nhất. Điều quan trọng hơn là biết tìm những cơ hội bất đối xứng.

Đó là những tình huống mà nếu sai, ta mất rất ít. Nhưng nếu đúng, phần thưởng có thể lớn hơn rất nhiều lần những gì đã bỏ ra.

Nghe thì đơn giản, nhưng càng nghĩ hắn càng thấy gần như mọi bước ngoặt lớn trong cuộc đời đều mang hình dáng như vậy.

Thế giới không thưởng cho người đúng nhiều nhất

Có một điều khá thú vị. Trong trường học, chúng ta được dạy phải cố gắng đạt điểm cao nhất, hạn chế sai lầm nhiều nhất. Nhưng ngoài cuộc sống, phần thưởng lại không được chia theo cách đó.

Một người đầu tư đúng 6 trên 10 lần chưa chắc kiếm được nhiều tiền hơn người chỉ đúng 3 lần. Một doanh nghiệp có thể thất bại với hàng chục sản phẩm, nhưng chỉ cần một sản phẩm thành công là đủ thay đổi cả công ty. Một quỹ đầu tư mạo hiểm có thể mất tiền ở hầu hết các startup, nhưng chỉ cần một khoản đầu tư như Nvidia, Alibaba hay Facebook là đã đủ bù lại toàn bộ danh mục.

Thế giới dường như không thưởng cho người đúng nhiều nhất. Nó thưởng cho người biết đặt cược vào những cơ hội có tỷ lệ lời lỗ hấp dẫn nhất.

Đó chính là bản chất của cơ hội bất đối xứng.

Cơ hội bất đối xứng ở khắp mọi nơi

Điều thú vị là, cơ hội bất đối xứng không chỉ tồn tại trên thị trường tài chính.

Một buổi cà phê với người lạ cũng có thể là một khoản cược như vậy. Tệ nhất, hắn chỉ mất một buổi chiều và vài ly cà phê. Nhưng biết đâu người ngồi đối diện lại trở thành cộng sự, khách hàng đầu tiên, người dẫn đường, hay thậm chí là người bạn đời. Chi phí để thử rất nhỏ, nhưng giá trị có thể kéo dài hàng chục năm.

Viết một bài blog cũng vậy. Có thể cả trăm bài chỉ vài chục người đọc. Nhưng chỉ cần một bài được lan truyền đúng thời điểm, nó có thể mang đến hàng nghìn độc giả, những lời mời hợp tác, cơ hội nghề nghiệp hay những người bạn chưa từng quen biết. Chi phí chỉ là vài giờ viết, nhưng giá trị có thể tiếp tục sinh ra trong nhiều năm.

Ngay cả việc chuyển đến một thành phố lớn đôi khi cũng là một quyết định bất đối xứng. Tiền thuê nhà có thể cao hơn, cuộc sống có thể áp lực hơn. Nhưng số lượng con người, ý tưởng và cơ hội mà hắn có thể tình cờ gặp lại tăng lên theo cấp số nhân. Đôi khi may mắn không phải là thứ để chờ đợi. Nó là hệ quả của việc đặt mình vào nơi có nhiều xác suất xuất hiện cơ hội hơn.

Những khoản cược nhỏ thay đổi cuộc đời

Nếu quan sát kỹ hơn, hắn thấy những người thành công thường không cố gắng làm những việc chắc thắng. Họ chỉ liên tục đặt những khoản cược nhỏ.

Học thêm một kỹ năng mới. Viết thêm một bài. Tham gia thêm một hội thảo. Gặp thêm một người. Đầu tư một khoản tiền mà nếu mất cũng không ảnh hưởng nhiều đến cuộc sống.

Phần lớn những khoản cược đó sẽ chẳng mang lại điều gì đặc biệt. Nhưng họ hiểu rằng chỉ cần một vài khoản trong số đó thành công, mọi chi phí trước đó đều trở nên xứng đáng.

Ngược lại, rất nhiều người trong chúng ta lại dành phần lớn thời gian cho những khoản cược đối xứng, hoặc thậm chí bất cân xứng theo hướng ngược lại. Làm một công việc không còn nhiều cơ hội phát triển chỉ vì cảm thấy an toàn. Ngại học điều mới vì sợ mất vài tháng. Không dám gặp người lạ vì sợ bị từ chối. Không dám chia sẻ suy nghĩ của mình vì sợ vài lời phán xét.

Rủi ro thì rất nhỏ, nhưng chúng ta lại từ bỏ những phần thưởng có thể rất lớn.

Điều quan trọng không phải là luôn đúng

Có lẽ vì bộ não con người được sinh ra để tránh mất mát nhiều hơn là tìm kiếm cơ hội. Chúng ta cảm thấy đau khi mất 100 nghìn đồng nhiều hơn niềm vui khi kiếm được 100 nghìn đồng. Bản năng đó từng giúp tổ tiên sinh tồn, nhưng trong một thế giới thay đổi rất nhanh, nó cũng khiến chúng ta dễ bỏ lỡ những cơ hội đáng giá nhất.

Hắn cũng nhận ra một điều khác. Cơ hội bất đối xứng không đồng nghĩa với việc liều lĩnh. Nó không phải là đặt toàn bộ tài sản vào một đồng coin, nghỉ việc mà chưa có kế hoạch, hay đánh cược tất cả vào một ý tưởng.

Ngược lại, những cơ hội bất đối xứng đẹp nhất thường có điểm chung là chi phí để thử rất thấp. Hắn chỉ bỏ ra một phần nhỏ tiền bạc, thời gian hoặc công sức để đổi lấy khả năng nhận về một kết quả lớn hơn rất nhiều.

Có lẽ đó cũng là lý do mà những người xây dựng tài sản trong dài hạn không quá ám ảnh chuyện mình phải đúng bao nhiêu lần. Họ quan tâm nhiều hơn đến việc, mỗi lần đúng, mình sẽ nhận lại được bao nhiêu.

Thay vì cố gắng tránh mọi sai lầm, có lẽ điều đáng làm hơn là liên tục tìm kiếm những khoản cược mà nếu sai, hắn vẫn có thể mỉm cười bước tiếp. Còn nếu đúng, biết đâu chỉ một lần thôi cũng đủ để mở ra một quỹ đạo hoàn toàn mới cho cả phần đời còn lại.

❤️ cowriter aethery